Tag Archives: koechele

Mestreechs Dialek-4

1 jul

Koechele, wat is dat?

Stiekem of heimelijk lachen

Onlangs kwam ik in het boek ‘Gans Mestreech’ van Will Wintjens het woord koechele tegen (pag. 18). Ik had nog nooit van dit woord gehoord en zocht het op in ‘De Nuie Mestreechsen Dictionair’. Daar staat de betekenis van het woord omschreven als stiekem lachen.
Koechele vond ik een mooi woord en ik gebruikte het in mijn blog Mestreechs Dialek-3, gepubliceerd op 28 juni j.l.

Benieuwd naar de etymologie van het woord ‘googelde’ ik op internet naar het woord koechele. Tot mijn verbazing kwam als eerste item tevoorschijn een verwijzing naar mijn blog Mestreechs Dialek-3.  Daar schoot ik niet veel mee op, maar het was toch leuk om te zien, welke hoge prioriteit ik heb op Google. Bij herhaald zoeken was ik al wat gezakt, maar ik stond er nog op.
Nog meer tot mijn verbazing vond ik een item ‘Afbeeldingen van koechele’ met foto’s uit mijn blogs, zoals de foto met de implantatenbaard. Knap dat Google dat als stiekem lachen aanmerkt. Geloven jullie mij niet, ‘googel’ naar koechele op internet.

Nu mijn bevindingen t.a.v. de etymologie van het woord koechele.
De naam Koechele komt in het Duits voor als persoonsnaam, alsmede in de USA via Duitse immigranten. Verder is koechele een Duits woord en betekent langzaam koken. Zo kwam ik in een blog de zin tegen: “Jetzt koechele iech grade Apfelmus”. Je kunt dus van alles koechele.

In het Nederlands komt koechele voor in de woordenlijst van de Stichting Limbörgsche Academie met als betekenis heimelijk lachen. Ook Fons Olterdissen (1865-1923) gebruikt het woord koechele, zij het in de vorm van koechelenteere. Onder redactie van E. Jaspar verscheen in 1926 een verzameling van Olterdissens werken met als titel: ‘Prozawerken in Maastrichtsch Dialect’.  Hierin is het woord koechelenteere tweemaal terug te vinden, terwijl in de woordenlijst koechele te vinden is, nu met de omschrijving heimelijk lachen. Overigens komt in deze woordenlijst ook kókkele voor met als omschrijving giechelen. Wel wordt bij kókkele een verwijzing gegeven naar het Akens kuckele. Wie meer belangstelling heeft voor het werk van Fons Olterdissen kan ‘Prozawerken’ als e-book downloaden op de website http://www.dbnl.org/tekst/olte001alfo01_01/downloads.php. Letop bij olte en alfo staat een o, de rest is een numerieke 0.

Hiermee heb ik geen definitief antwoord gevonden op de etymologische oorsprong van koechele. Aan te nemen is dat het van Duitse oorsprong is, ofschoon hiervoor geen verwijzing is gevonden. Wie kan hier uitsluitsel over geven?

Pierre Swillens

Mestreechs dialek-3

28 jun

Integrere of inbörgere

Ein aw möpke in ein nui jeske

Abel woende al ein tiedsje in Mestreech. Meh heer spraok en verstoont gein Nederlands en Mestreechs koelek. Heer woort dan ouch aongesproke door eine ambteneer vaan ’t Buro veur Integratie. “Abel dit kan zo niet langer. Je moet integreren. Inburgeren noemen ze dat tegenwoordig”.
Abel waor verpopzak nao hoes gegaange. Heer snapde dao niks vaan. Integreren en inburgeren, wat zou dat zien. Heer voont ’t allein meh benkelek. Mesjiens sjikke ze miech trök.

Heer klaogde bie ziene naober Lewieke en dee begreep wat ze tegen häöm gezag hadde. “Abel, doe mós mie oonder de lui gaon. Gaank  es nao ‘ne kaffee”. Dat léste begreep Abel.
Heer gong nao de Knijnspiep en zat ziech aon ’t bufet. Dao zaote al get Mestreechtenere. Abel stelde ziech veur, meh wat ze zagde kós heer neet volge.

Abel dach, iech gaon ins op de vrunteleke toer en heer zag: “Miech geef ein rundsje”. Boe-op Sjeng zag: “Nein Abel, dat zegkste verkierd. Doe mós zègke Iech geef ein rundsje”.
Abel bedach ziech neet en zag: “Dat is miech ouch good”, daobei zaot ‘r in zien eigenste te koechele. Heer voont dat ‘r al prima aon ’t inbörgere waor.

Pierre Swillens